Historia giełdy w Polsce.pdf

(293 KB) Pobierz
Historia giełdy w Polsce
Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie została utworzona na początku
lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Jednak historia rynku giełdowego w
Polsce jest znacznie dłuższa.
Pierwsza giełda papierów wartościowych w Polsce otwarta została w Warszawie 12 maja 1817
roku. Sesje odbywały się w godzinach 12.00 - 13.00. W XIX w. przedmiotem handlu na giełdzie
warszawskiej były przede wszystkim weksle i obligacje. Handel akcjami rozwinął się na
szerszą skalę w drugiej połowie XIX w. W latach między I a II wojną światową giełdy w Polsce
działały na podstawie rozporządzenia Prezydenta o organizacji giełd. Oprócz giełdy
warszawskiej istniały także giełdy papierów wartościowych w Katowicach, Krakowie,
Lwowie, Łodzi, Poznaniu i Wilnie. Podstawowe znaczenie miała jednak giełda w Warszawie,
na której koncentrowało się 90% obrotów. W 1938 r. na warszawskiej giełdzie notowano 130
papierów: obligacje (państwowe, bankowe, municypalne), listy zastawne oraz akcje. Z chwilą
wybuchu II wojny światowej giełda w Warszawie została zamknięta.
Wprawdzie po roku 1945 podjęto próby reaktywowania działalności giełd w Polsce, jednak ich
istnienie było nie do pogodzenia z narzuconym systemem gospodarki centralnie planowanej.
We wrześniu 1989 r. nowy, niekomunistyczny rząd rozpoczął program zmiany ustroju i
odbudowy gospodarki rynkowej. Głównym motorem zmian strukturalnych była prywatyzacja
i rozwój rynku kapitałowego. W przeciwieństwie do doświadczeń innych krajów, gdzie
prywatyzacja prowadzona była w ramach istniejącej już struktury instytucji finansowych, w
Polsce - równocześnie z prywatyzacją - konieczne było stworzenie niezbędnej infrastruktury
rynku kapitałowego. Pięćdziesięcioletnia przerwa w funkcjonowaniu polskiego rynku
kapitałowego stworzyła sytuację pustki prawno - instytucjonalnej. Oznaczało to w praktyce
brak doświadczeń i wiedzy fachowej, lecz również ogromne możliwości rozwoju. Rozważając
kilka alternatywnych rozwiązań, zdecydowano się na bezpośrednie nawiązanie do wzorców
zagranicznych rynków kapitałowych, a więc przeniesienie nowoczesnych rozwiązań regulacji
prawnych i organizacyjnych. Obserwowana standaryzacja i globalizacja rynków kapitałowych
na świecie nie stwarzała większych szans oryginalnym modelom krajowym. Zaletą takiego
wyboru było zdecydowane przyspieszenie procesu i przyjęcie od razu rozwiązań docelowych.
Opracowanie szczegółowych procedur nowoczesnego obrotu giełdowego w okresie zaledwie
kilku miesięcy było możliwe dzięki pomocy merytorycznej i finansowej Francji, a konkretnie
Spółki Giełd Francuskich (Société de Bourses Françaises) i Centralnego Depozytu SICOVAM.
Niezmiernie ważnym elementem powstającego rynku kapitałowego była regulacja prawna,
którą należało opracować od początku. Pierwsza wersja projektu ustawy regulującej publiczny
obrót papierami wartościowymi została opracowana w lipcu 1990 r. W dniu 22 marca 1991 r.
Sejm uchwalił ustawę Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach
powierniczych. Powstały w ten sposób podstawy prawne głównych instytucji rynku
kapitałowego: domów maklerskich, giełdy, funduszy powierniczych, jak również Komisji
Papierów Wartościowych jako organu administracji rządowej kontrolującego i promującego
rynek papierów wartościowych. W odniesieniu do giełdy ustawa ta określiła, że instytucja ta
powinna zapewniać:
koncentrację podaży i popytu na papiery wartościowe dopuszczone do obrotu
giełdowego w celu kształtowania powszechnego kursu
bezpieczny i sprawny przebieg transakcji i rozliczeń
upowszechnianie jednolitych informacji umożliwiających ocenę aktualnej wartości
papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu giełdowego
W niecały miesiąc po uchwaleniu przez Sejm Prawa o publicznym obrocie papierami
wartościowymi i funduszach powierniczych, dnia 12 kwietnia 1991 r., Minister Przekształceń
Własnościowych i Minister Finansów reprezentujący Skarb Państwa podpisali akt założycielski
Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Cztery dni później, 16 kwietnia odbyła się
pierwsza sesja giełdowa z udziałem 7 domów maklerskich, na której notowano akcje 5 spółek.
Wpłynęło wówczas 112 zleceń kupna i sprzedaży, a łączny obrót giełdy wyniósł 1.990 zł (2
tys. US$).
Obecnie Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie działa w oparciu o ustawy z dnia 29
lipca 2005 r.:
ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do
zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (z pózn. zm.);
obrocie instrumentami finansowymi (z pózn. zm.);
nadzorze nad rynkiem kapitałowym (z pózn. zm.).
Uznanie zastosowanych w Polsce rozwiązań znalazło swój wyraz w przyjęciu w grudniu 1991
roku Giełdy Papierów Wartościowych w poczet członków korespondentów Światowej
Federacji Giełd (World Federation of Exchanges). W październiku 1994 r. polska giełda została
pełnym członkiem tej organizacji, grupującej wszystkie najważniejsze giełdy świata. Zadaniem
WFE jest koordynacja współpracy między giełdami poszczególnych krajów, wprowadzanie
nowoczesnych rozwiązań, ujednolicanie standardów i poszerzanie zasięgu transakcji
międzynarodowych. Od 1992 r. giełda warszawska jest również członkiem korespondentem
Federacji Europejskich Giełd Papierów Wartościowych (FESE), a od 1 czerwca 2004 r.
pełnoprawnym członkiem Federacji.
We wrześniu 2008 r. Polska awansowała do grupy "Advanced Emerging" w klasyfikacji
rynków FTSE, jednej z największych na świecie instytucji opracowującej i publikującej dane
na temat rynków finansowych na świecie.
W listopadzie 2010 roku giełda trafiła na giełdę – akcje GPW SA zadebiutowały na parkiecie
głównym GPW. Warszawska giełda poszła tym samym śladem licznych giełd światowych.
Zgłoś jeśli naruszono regulamin