2012-737.pdf

(6721 KB) Pobierz
Wykaz wielkości emisji i stężeń substancji priorytetowych
oraz innych zanieczyszczeń, dla których zostały określone
środowiskowe normy jakości w regionach wodnych
Raport syntetyczny
Szczecin, wrzesień 2013 r.
Praca została sfinansowana przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i
wykonana zgodnie z umową nr 51/2013 z dnia 13maja 2013 r.
Praca została wykonana przez Centrum Transferu Wiedzy i Technologii Uniwersytetu
Szczecińskiego sp. z o.o.
Zespół autorski:
Małgorzata Landsberg-Uczciwek
Elżbieta Wierzchowska
Irena Złoczowska
Joanna Chałupińska
Andrzej Łysko
Sebastian Łosiński
2
Spis treści
Wprowadzenie ........................................................................................................................................ 4
Charakterystyka obszaru działania RZGW w Szczecinie .......................................................................... 7
Baza danych i ranking substancji priorytetowych oraz innych zanieczyszczeń, dla których określone
zostały środowiskowe normy jakości na podstawie danych o emisji do wód ........................................ 9
Baza danych i ranking substancji priorytetowych oraz innych zanieczyszczeń, dla których określone
zostały środowiskowe normy jakości na podstawie ich stężeń w wodach powierzchniowych obszaru
RZGW w Szczecinie ................................................................................................................................ 12
Analiza i ocena otrzymanych wyników.................................................................................................. 16
Podsumowanie ...................................................................................................................................... 21
Spis tabel
Tabela 1. Ilość komunalnych oczyszczalni ścieków objętych rankingiem w latach 2010 – 2012 na
obszarze RZGW w Szczecinie, dla których dostępne były dane o ilości RLM........................... 9
Tabela 2. Ilość oczyszczalni przemysłowych na obszarze RZGW w Szczecinie, które objęto rankingiem
w podziale na ilość odprowadzanych ścieków (dane dla roku 2011) .................................... 10
Tabela 3. Emisja metali w latach 2010 – 2012 z wszystkich oczyszczalni ścieków zidentyfikowanych na
obszarze RZGW w Szczecinie ................................................................................................. 10
Tabela 4. Emisja metali z listy SP w latach 2010 – 2012, dla obiektów objętych obowiązkiem
raportowania w ramach PRTR i posiadających pozwolenia zintegrowane............................ 11
Tabela 5. Podsumowanie wyników rankingu substancji priorytetowych ............................................. 14
Tabela 6. Zestawienie substancji priorytetowych i innych zanieczyszczeń, dla których zostały
określone środowiskowe normy jakości występujących na obszarze RZGW w Szczecinie,
w stężeniach wyższych od wartości średniorocznej EQS (lata 2010 – 2012)......................... 15
Tabela 7. Zestawienie ładunków SP w punkcie monitoringu Ina – poniżej Goleniowa oraz ładunków
odprowadzanych z oczyszczalni komunalnej w Goleniowie. ................................................. 18
Spis rycin
Rysunek 1. Obszar działania RZGW w Szczecinie .................................................................................... 7
Rysunek 2. Analiza przestrzenna presji na środowisko wodne dla punktu monitoringowego Ina
poniżej Goleniowa ............................................................................................................... 19
Załączniki
Załącznik 1. Wykaz substancji priorytetowych w dziedzinie polityki wodnej wraz
ze środowiskowymi normami jakości (EQS) ..................................................................... 27
Załącznik 2. Zestawienie obliczonych ładunków rzecznych metali z listy SP w latach 2010 – 2012 ..... 30
3
Wprowadzenie
Zanieczyszczenia toksyczne mogą w znaczący sposób wpływać na stan jakości wód
powierzchniowych. Zgodnie z Art. 16 Ramowej Dyrektywy Wodnej (RDW) wyznaczono listę 33
substancji priorytetowych i 8 innych substancji (SP). Na podstawie listy tych substancji (załącznik 1)
określa się stan chemicznych wód, zgodnie z dyrektywą 2008/105/EC Parlamentu Europejskiego
i rady Europy, wprowadzającą normy środowiskowe w dziedzinie polityki wodnej (Dyrektywa EQS).
Spośród tych 33 substancji wyodrębniono grupę substancji priorytetowych niebezpiecznych, które są
toksyczne, trwałe w środowisku i ulegające bioakumulacji. W ciągu 20 lat po wejściu w życie RDW
należy zaprzestać stosowania i zrzucania substancji priorytetowych niebezpiecznych do wód oraz
stopniowo ograniczać pozostałe substancje priorytetowe i inne niebezpieczne.
Zgodnie z Art. 5 dyrektywy 2008/105/EC państwa członkowskie muszą opracować wykaz, obejmujący
mapy, jeśli są dostępne, emisji, zrzutów i strat wszystkich substancji priorytetowych i substancji
zanieczyszczających wymienionych w części A załącznika do niniejszej dyrektywy, dla każdego
obszaru dorzecza lub części dorzecza znajdujących się na ich terytorium, w tym, stosownych
przypadkach, ich stężeń w osadach, florze i faunie.
W ramach Wspólnej Strategii Wdrażania Ramowej Dyrektywy Wodnej zostały przygotowane
wytyczne dla sporządzenia tej inwentaryzacji – „Technical Guidance on the preparation of inventory
of emissions, discharges and losses of priority hazardous substances”. Na bazie tego dokumentu
został opracowany we wrześniu 2012 roku „Przewodnik do opracowania wykazu wielkości emisji
i stężeń substancji priorytetowych oraz innych zanieczyszczeń, dla których zostały określone normy
środowiskowe jakości”. Oba przewodniki były wykorzystane do realizacje tej pracy.
Ramowa Dyrektywa Wodna zobowiązuje państwa członkowskie do przeglądu wykazu substancji
priorytetowych. Wywiązując się z tego obowiązku zidentyfikowano dodatkowe substancje
stanowiące na poziomie Unii znaczne ryzyko dla środowiska wodnego lub za jego pośrednictwem
i dodano do wykazu substancji priorytetowych. Ustalając środowiskowe normy jakości dla tych
substancji, uwzględniono najnowsze dostępne dane naukowo-techniczne. We wrześniu 2013 roku
została opublikowana dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/39/UE z dnia 12 sierpnia
2013 r. zmieniająca dyrektywy 2000/60/WE i 2008/105/WE w zakresie substancji priorytetowych
w dziedzinie polityki wodnej. Dyrektywa ta ustanawia nowe substancje priorytetowe i priorytetowe
niebezpieczne, ustanawia dla nich standardy ekologiczne, zmienia niektóre standardy dla
zanieczyszczeń z dyrektywy 2008/105/WE oraz wprowadza obowiązek monitorowania niektórych
substancji priorytetowych niebezpiecznych w matrycach innych niż woda (w faunie, florze i osadach,
ze względu na ich zdolności do bioakumulacji), ponieważ stężenia substancji w wodzie nie dają
pełnego obrazu zagrożenia.
W pracy przedstawiono rekomendowane w „Przewodniku do wykazu wielkości emisji i stężeń
substancji priorytetowych oraz innych zanieczyszczeń, dla których zostały określone środowiskowe
normy jakości” oraz w „Technical Guidance on the preparation of inventory of emissions, discharges
and losses of priority hazardous substances” dwuetapowe podejście do rankingu substancji SP:
Podejście I - polegające na ocenie „ważności substancji” (tak zwanego rankingu) w środowisku
wodnym, uwzględniające wyniki monitoringu oraz wszelkie dostępne dane na temat źródeł
punktowych,
4
Podejście II - polegające na czteropoziomowym szacowaniu emisji, w którym należy skonfrontować
ładunki SP niesione przez rzekę w punktach monitoringowych z informacją o ładunkach ze źródeł
punktowych, oszacować wielkość ładunków SP ze źródeł rozproszonych, uszczegółowić informacje na
temat źródeł punktowych, wskazać przyczyny występowania SP w wodach (wyznaczanie „hot spots”
– „gorące punkty” dla SP), obliczyć ładunki SP dostające się do wód ze źródeł rozproszonych
(modelowanie), sporządzić bilans uwalnianych ze źródeł punktowych SP w środowisku (dane
o produkcji, zużyciu i drogach przenikania danego zanieczyszczenia).
Minimalne wymagania dla pierwszej inwentaryzacji (wykazu emisji, zrzutów i strat) obejmują:
identyfikację tych substancji, które są najbardziej istotne na obszarze dorzecza, a także mogą być
istotne w przyszłości (ranking), informacje na temat punktowych zrzutów SP ze źródeł
przemysłowych i z miejskich oczyszczalni ścieków, podstawowe szacunki emisji ze źródeł
obszarowych, np. poprzez obliczenia ładunku niesionego z wodami rzecznymi, wskazanie
brakujących danych do sporządzenia następnej inwentaryzacji.
W pierwszej inwentaryzacji należało użyć wiarygodnych danych o stężeniach SP w wodach
powierzchniowych z jednego roku pomiędzy 2008 – 2010. Niestety, ze względu na częstotliwość
badań i stosowane przez laboratoria wykonujące badania na obszarze RZGW w Szczecinie metody
analityczne, dopiero dane z 2012 roku są najbardziej adekwatne dla celów takiej analizy. Właśnie
w 2012 r. większość SP była badana zgodnie z minimalnymi wymogami dyrektywy EQS. Dlatego
zdecydowano o przeprowadzeniu analizy na podstawie danych z lat 2010 – 2012.
Celem niniejszego opracowania pracy było sporządzenie wykazów wielkości emisji i stężeń substancji
priorytetowych oraz innych zanieczyszczeń, dla których zostały określone środowiskowe normy
jakości dla regionów wodnych na obszarze działania Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej
w Szczecinie. Przedmiotowy wykaz stanowi element dokumentacji planistycznej sporządzanej przez
Dyrektora RZGW w Szczecinie dla potrzeb planowania w gospodarowaniu wodami. Realizacja pracy
wynikała z art. 113 ust. 3 pkt 1a ustawy Prawo wodne i stanowiła wypełnienie zaleceń art. 5
dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/105/EC w sprawie środowiskowych norm jakości
w dziedzinie polityki wodnej.
Praca swoim zakresem obejmowała:
przygotowanie danych dotyczących wielkości emisji i stężeń substancji priorytetowych i innych
zanieczyszczeń, dla których określone zostały środowiskowe normy jakości w regionach
wodnych na obszarze działania RZGW w Szczecinie na podstawie pozwoleń wodnoprawnych
i pozwoleń zintegrowanych,
przygotowanie danych dotyczących wielkości stężeń substancji priorytetowych i innych
zanieczyszczeń, dla których zostały określone środowiskowe normy jakości z monitoringu wód
prowadzonego przez Inspekcję Ochrony Środowiska,
wykonanie baz danych przestrzennych dotyczących wielkości emisji i stężeń zanieczyszczeń,
sporządzenie, na podstawie wykonanej bazy danych, wykazu wielkości emisji substancji
priorytetowych oraz innych zanieczyszczeń, dla których określone zostały środowiskowe
normy jakości,
sporządzenie na podstawie wykonanej bazy danych wykazu wielkości stężeń substancji
priorytetowych oraz innych zanieczyszczeń, dla których określone zostały środowiskowe
normy jakości,
5

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika:

Zgłoś jeśli naruszono regulamin