Pytania KSOP.doc

1.Czym jest konstytucja? Wg dominującego stanowiska w polskiej doktrynie (L. Garlicki), konstytucja to: 1.akt prawa pisanego o najwyższej mocy prawnej w systemie prawnym danego państwa, 2.akt: a)określający podstawowe zasady ustroju państwa, b)regulujący ustrój naczelnych organów (władz) państwa, zakres ich kompetencji i wzajemne relacje (a w państwach złożonych – federacjach – także zakres kompetencji i relacje wzajemne miedzy federacją a jej składnikami – stanami, krajami, republikami, kantonami) oraz c)formułujący podstawowe prawa, wolności i obowiązki, 3.akt uchwalany i zmieniany w określonej procedurze, „trudniejszej” niż procedura uchwalania czy zmieniania ustaw zwykłych.

2.Jakie cechy odróżniają konstytucję od ustaw zwykłych? CECHY KONSTYTUCJI: Konstytucja ma wszystkie ogólne cechy ustawy – jest to akt normatywny (formułujący normy prawne) i powszechnie obowiązujący, lecz posiadający również cechy szczególne wyróżniające go spośród innych ustaw. Cechy te polegają na: szczególnej treści, szczególnej formie, szczególnym trybie przygotowania, uchwalenia i zmiany(konstytucje sztywne i elastyczne), szczególnej mocy prawnej

                                  3.Tryb zmiany Konstytucji RP i jego warianty: TRYB ZMIANY KONSTYTUCJI(Art. 235 Konstytucji RP)Projekt ustawy o zmianie Konstytucji może przedłożyć co najmniej 1/5 ustawowej liczby posłów, Senat lub Prezydent Rzeczypospolitej. 1) Zmiana Konstytucji następuje w drodze ustawy uchwalonej w jednakowym brzmieniu przez Sejm i następnie w terminie nie dłuższym niż 60 dni przez Senat. 2) Pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie Konstytucji może odbyć się nie wcześniej niż trzydziestego dnia od dnia przedłożenia Sejmowi projektu ustawy. 3)Ustawę o zmianie Konstytucji uchwala Sejm większością co najmniej 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów oraz Senat bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów. 4) Uchwalenie przez Sejm ustawy zmieniającej przepisy rozdziałów I, II lub XII Konstytucji może odbyć się nie wcześniej niż sześćdziesiątego dnia po pierwszym czytaniu projektu tej ustawy. 5) Jeżeli ustawa o zmianie Konstytucji dotyczy przepisów rozdziału I, II lub XII, podmioty określone w ust. 1 mogą zażądać, w terminie 45 dni od dnia uchwalenia ustawy przez Senat, przeprowadzenia referendum zatwierdzającego. Z wnioskiem w tej sprawie podmioty te zwracają się do Marszałka Sejmu, który zarządza niezwłocznie przeprowadzenie referendum w ciągu 60 dni od dnia złożenia wniosku. Zmiana Konstytucji zostaje przyjęta, jeżeli za tą zmianą opowiedziała się większość głosujących. 6) Po zakończeniu postępowania określonego w ust. 4 i 6 Marszałek Sejmu przedstawia Prezydentowi Rzeczypospolitej uchwaloną ustawę do podpisu. Prezydent Rzeczypospolitej podpisuje ustawę w ciągu 21 dni od dnia przedstawienia i zarządza jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

4.Szczególna moc prawna konstytucji: Najwyższa moc prawna: Szczególna moc prawna konstytucji polega na przyznaniu jej najwyższego miejsca w systemie prawa stanowionego. System taki jest zbudowany na zasadzie hierarchiczności poszczególnych aktów normatywnych. Po pierwsze jeżeli konstytucja jest aktem najwyższym to przedmiot jej normowania ma charakter nieograniczony. Do drugie najwyższa moc prawna konstytucji oznacza, że wszystkie inne akty normatywne muszą być z nią zgodne, a więc nie mogą pozostawać z nią w sprzeczności. Sprzeczność może przybierać charakter materialny, proceduralny bądź kompetencyjny. Po trzecie najwyższa moc prawna konstytucji oznacza, ze wszystkie inne akty normatywne muszą być z nią spójne.

5.Powszechne obowiązywanie i bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP: Konstytucja w hierarchii źródeł prawa powszechnie obowiązującego jest aktem normatywnym najwyższej rangi -jest ustawą zasadniczą. Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba ze Konstytucja stanowi inaczej. Wszystkie pozostałe źródła prawa powszechnie obowiązującego lub wewnętrznego muszą być zgodne z Konstytucją. Konstytucja stwierdza w art 8 ust 2, ze jej przepisy „stosuje się bezpośrednio", chyba ze z ich treści wynika co innego. Cytowane postanowienie zawiera domniemanie mówiące, ze większość przepisów Konstytucji nadaje się do bezpośredniego stosowania, czyli że organ państwowy (sąd lub organ administracji publicznej) może w konkretnym przypadku oprzeć swoje rozstrzygnięcie bezpośrednio na przepisie Konstytucji. Przez bezpośrednie stosowanie Konstytucji rozumieć zatem należy sytuację, w" której normy ustawy zasadniczej - bez potrzeby ich rozwinięcia i konkretyzacji w ustawach zwykłych - dają podstawę do wydawania aktów indywidualnych i konkretnych (wyroków sądowych, decyzji administracyjnych). Innymi słowy chodzi o określenie pozycji prawnej podmiotu prawa na podstawie samej Konstytucji i to niezależnie od tego, czy w zakresie danego unormowania konstytucyjnego wydana została ustawa (sprzeczność ustawy z Konstytucją), czy tez takiej ustawy nie ma. Obowiązywanie konstytucji: Konstytucja jest aktem powszechnie obowiązującym- wiąże wszystkich obywateli i organy władzy publicznej, Składa się z przepisów, które stanowią tworzywo do budowy norm prawnych,  Jej postanowienia charakteryzują się generalnym ujęciem jej adresatów, Niektóre przepisy sformułowane są na tyle precyzyjnie, ze nie wymagają konkretyzacji w ustawach zwykłych, Niektóre przepisy są sformułowane w sposób bardziej ogólny i odsyłają do ustaw zwykłych, Niektóre przepisy mają jeszcze bardziej ogólny charakter- określa się je mianem zasad konstytucyjnych- maja charakter normatywny, a z ich treści możliwe jest wydobywanie dalszych bardziej konkretnych zasad, a ustalenie co owo określenie oznacza dokonuje się w procesie interpretacji i stosowania konstytucji, Zasady konstytucyjne są podstawową wskazówką dla wskazania systemu wartości wynikającego z postanowień konstytucji, Zasady konstytucyjne wyznaczają kontekst interpretowania i stosowania norm konstytucyjnych o bardziej szczegółowym charakterze, Konstytucja musi być stosowana przez wszystkie organy władzy publicznej i inne podmioty, które są adresatami zawartych w niej norm, Stosowanie konstytucji polega na zakazie podejmowania działań sprzecznych z konstytucja oraz obowiązkiem podejmowania działań służących do realizacji konstytucja jest stosowana za pośrednictwem ustaw

6.Pojęcie „dobrego rządzenia” : Dobre rządzenie jest : Zorientowane na konsensus, Efektywnie odpowiedzialne, Partycypacyjne, Oparte na zasadzie państwa prawnego, Efektywne i wydajne, Transparentne(otwarte), Odpowiadające potrzeba ludzi, Sprawiedliwe i integrujące

7.Zasada suwerenności narodu i formy jej wykonywania: Art. 4 Konstytucji RP : A)Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu, B)Naród sprawuje władzę przez swoich przedstawicieli lub bezpośrednio. Aspekt negatywny – wyłączenie klasowego lub grupowego odniesienia suwerenności, aspekt pozytywny - wspólnota obywatelska formy  sprawowania władzy (art. 4 ust. 2) Zasada ta polega na tym że wasza najwyższa w państwie (władza suwerenna) znajduje się w rękach narodu jako wspólnoty tworzonej przez wszystkich obywateli. Znaczenie prawne zasady suwerenności narodu polega na: 
* zapewnia ona suwerenowi prawo do współdecydowania z organami państwa w procesie rządzenia przez referendum
* dominuje obowiązek przedstawicieli do powoływania się w swoim działaniu na dobro i interesy wszystkich obywateli
* jest punktem oparcia dla innych demokratycznych zasad i rozwiązań ustrojowych

8.Zasada ochrony godności człowieka i jego praw

Preambuła pomni gorzkich doświadczeń z czasów, gdy podstawowe wolności i prawa człowieka były w naszej Ojczyźnie łamane, pragnąc na zawsze zagwarantować prawa obywatelskie, a działaniu instytucji publicznych zapewnić rzetelność i sprawność, […] Wszystkich, którzy dla dobra Trzeciej Rzeczypospolitej tę Konstytucję będą stosowali, wzywamy, aby czynili to, dbając o zachowanie przyrodzonej godności człowieka, jego prawa do wolności i obowiązku solidarności z innymi, a poszanowanie tych zasad mieli za niewzruszoną podstawę Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 30 Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych.

9.Zasada niepodległości i suwerenności państwa (Przekazanie kompetencji w niektórych sprawach Art. 90 Konstytucji ): 1)Zasada niepodległości i suwerenności państwa: Z uwagi na doświadczenia historyczne została silnie podkreślona w kilku postanowieniach konstytucji. 2)stanie na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium jest zadaniem prezydenta, 3)niepodległość oznacza odrębny byt państwowy RP, oraz istnienie Polski w obecnych granicach, 4)suwerenność (w znaczeniu prawa międzynarodowego) oznacza zdolność państwa do samodzielnego decydowania o wszystkich dotyczących go sprawach i samodzielnego podejmowania wszystkich decyzji, 5) Suwerenność narodu- sposób sprawowania władzy wewnątrz państwa, 6)Przystąpienie polski do NATO i Unii Europejskiej oznacza pewne ograniczenie międzynarodowej suwerenności - wszystkie regulacje wydawane przez organy UE nabierają mocy obowiązującej wobec polskiego ustawodawstwa
7) polska konstytucja wprowadza wiele gwarancji i zabezpieczeń odnośnie ograniczenia suwerenności: a)ograniczony zakres przekazywania kompetencji, b)złożony tryb dochodzenia do skutku umowy międzynarodowej przewidującej przekazanie kompetencji, c)zmiany z zakresu przekazania kompetencji możliwe są tylko w drodze zawarcia nowej umowy międzynarodowej i pod warunkiem jej ratyfikacji przez wszystkie zainteresowane państwa, d)Polska zachowuje możliwość wyjścia z UE, 8) ograniczenie suwerenności przejawia się również w angażowaniu sił zbrojnych. Z umów międzynarodowych wynika wspólne zobowiązanie do obrony przeciwko agresji

10.Zasada nadrzędności konstytucji i kontroli konstytucyjności prawa: Hierarchiczny system źródeł prawa, Dualistyczna struktura systemu źródeł prawa, Bezpośrednie stosowanie konstytucji, Kontrola konstytucyjności prawa – Trybunał Konstytucyjny, abstrakcyjna kontrola norm, konkretna ko...