Budowa, skład i asymetria błon komórkowych
Cechy błon :
- płynność – błona zachowuje się jak płyn, wynika to z faktu, że lipidy tworzące błonę nieustannie poruszają się i zamieniają miejscami w obrębie jednej warstwy
- selektywność – wybiórcza przepuszczalność
Funkcje błon: oddzielenie komórki od środowiska pozakomórkowego i zapewnienie z nim kontaktu
Asymetria błon:
Asymetryczne rozmieszczenie składników białkowych i lipidowych, oznacza to, że każda warstwa ma nieco inny skład i właściwości, np. glikolipidy na warstwie zewnętrznej tworzą ochronny glikokaliks
Skład błon:
- podstawa struktury – dwuwarstwa lipidowa
- główne składniki: fosfolipidy, glikolipidy (związki ampifatyczny), cholesterol , karotenoidy
- związek ampifatyczny – jego cząsteczki posiadają rejon hydrofobowy i hydrofilowy
Dyfuzja
Dyfuzja – przenoszenie substancji przez błonę przy udziale zlokalizowanych w błonie przekaźników – centrum permeantowe, cząsteczka przekaźnikowa może mieć kontakt z cytoplazmatyczną powierzchnią błony bądź też uwalniać substancję przenikającą (permeant) na tej powierzchni,
Dyfuzja proces samorzutnego przemieszczania się cząstek z przestrzeni o stężeniu wyższym do przestrzeni o stężeniu niższym.
Równowaga Donnana – stan, w którym sumy potencjałów elektrochemicznych obu dyfundujących przez błonę rodzajów jonów będą jednakowe w obu roztworach
Potencjał elektrochemiczny
Jeżeli energia hydratacji powierzchni metalu ładuje się dodatnio wskutek wydzielania kationów, (metal zanurzony w roztworze – półogniwo, ) na granicy zetknięcia metal-roztwór pojawia się podwójna warstwa elektryczna – ona warunkuje różnicę potencjałów między metalem a roztworem. Potencjał chemiczny jest to wielkość intensywna, ma określoną wielkość w każdym miejscu fazy, nie zależy od jej masy, a jedynie od jej stanu wewnętrznego. Potencjał chemiczny rządzi kierunkiem przemieszczania się substancji chemicznych
Wzór Nernsta :
E =E° + RTnFln c
n – liczba elektronów, c – stężenie, E0 – potencjał normalny Elektrody, T – temp. Bezwzględna 298 K
potencjał błonowy Donnana – obecność po jednej stronie błony jonu niedyfundującego przez nią powoduje asymetrię w rozmieszczeniu jonów – anionów, kationów, co jest przyczyną pojawienia się różnicy potencjałów pomiędzy roztworami ( wzór Hendersona):
ΔVm =RTzF lnc2c1
F – stała Faradaya
Warunki równowagi Donnana :
- roztwory po obu stronach musza być elektrycznie obojętne;
- potencjał elektrochemiczny elektrolitu przenikającego przez błonę musi w obu przedziałach być taki sam:
μNaCl = μSTNacl + RT ln aNacl
μST – potencjał standardowy elektrochemiczny
a – współczynnik aktywności
Równowaga Donnana :
Dyfuzja – cechy:
Szybkość dyfuzji gazów rośnie wraz ze wzrostem:
Ø temperatury,
Ø powierzchni wymiany,
Ø gradientu stężeń pomiędzy gazem nad cieczą i w cieczy
Ø wymiaru cząsteczek, które są proporcjonalne do masy gazu,
Ø lepkości cieczy,
Ø długości drogi dyfuzyjnej
wojtek0018